Alterra (Wageningen UR)

Alterra is het kennisinstituut voor de groene leefomgeving en maakt deel uit van Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Alterra bundelt expertise op het gebied van groene ruimte en duurzaam maatschappelijk gebruik o.a. water, landschap en recreatie. Alterra verricht strategisch en toegepast onderzoek ten behoeve van beleid, beheer en ontwerpen van de groene ruimte op lokale, regionale, nationale en internationale schaal.

Voor uitgebreid zoeken naar WURcontactpersonen en -experts klik op Wageningen UR.

Postadres
Postbus 47
6700 AA  Wageningen

Bezoekadres
Gebouw 100 + 101
Droevendaalsesteeg 3
6708 PB  Wageningen

Telefoon: 03 17 - 48 07 00
Fax: 03 17 - 41 90 00

Gerelateerde informatie in het Monitoringportaal:

Organisaties

Dit centrum van het RIVM is het kenniscentrum voor de monitoring en interpretatie van de milieukwaliteit. Het centrum is expert in de analyse van bodem, grond(water), lucht en geluid.

Taken:

• Monitoren van bodem, (grond)water, lucht en geluid
• Optimaliseren van de monitoring om kwaliteit en continuïteit te garanderen
• Modelleren, interpreteren en evalueren van de gegevens
• Rapporteren aan de Nederlandse en Europese overheid
• Fungeren als referentiecentrum voor andere organisaties die milieukwaliteit meten of modelleren
• Adviseren van Nederlandse en Europese beleidsinstanties

Het Centrum voor Milieu Monitoring werkt samen met onder andere de volgende organisaties: DCMR, GGD Amsterdam, provincies en gemeenten, LEI, WUR, PBL, TNO Bouw en Ondergrond, Deltares, Alterra, ECN, AgentschapNL, IPO en KNMI.

Telefoon: 030 - 274 86 49

Het 'European Topic Centre on Land Use and Spatial Information' (ETC-LUSI) is een international consortium van 10 organisaties uit 9 Europese landen. Het is een van de belangrijke actoren in Europa op het gebied van landgebruik en ruimtelijke informatie. ETC-LUSI ondersteunt het Europese Milieu Agentschap (EEA), de Europese Commissie en andere European Topic Centres bij het analyseren van ruimtelijke milieu data en het opzetten van Europese data-infrastructuren. De inbreng van nationale expertise speelt hierbij een belangrijke rol. ETC-LUSI is een onderdeel van het European Topic Centre for Spatial Information and Analysis (ETC-SIA).

Participerende organisaties: WOT, Alterra, WUR
Voorzittende organisatie: Alterra CGI
Voorzitter: Gerard Hazeu

Overleggroepen

De ontwikkelgroep heeft ten doel te komen tot een harmonisatie van het ammoniak protocol.

Participerende organisaties: Alterra, ASG, LEI, CBS, PBL
Voorzittende organisatie: Alterra
Voorzitter: Gerard Veldhof

Deze projectgroep begeleidt de ontwikkeling van de basiskaart aquatische natuur. Met de implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en Natura 2000 dienen voor oppervlaktewater de wensen en eisen ten aanzien van doelen en ruimtelijke invulling onderling te worden afgestemd.  

Op dit te kunnen bewerkstelligen werkt de projectgroep aan een beleidskaart aquatische natuur, een kaart met waterhuishoudkundige eisen en een kaart waar de actuele waterhuishoudkundige toestand voor aquatische natuur op voor komt.

Participerende organisaties: PBL, Alterra
Voorzittende organisatie: PBL
Voorzitter: Peter van Puijenbroek

Een aantal projectgroepen die de verschillende aspecten van de ontwikkeling van de basiskaart terrestrische natuur begeleiden

Participerende organisaties: PBL, Alterra

Voorzittende organisatie: PBL
Voorzitter: Arjen van Hinsberg

De werkgroep ontwikkelt een methodologie voor de raming en berekening van de emissie van ammoniak door de landbouw.

Participerende organisaties: Alterra, PBL, ASG, PRI, LEI

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ontwikkelt samen met Deltares, Alterra, het WL en de Waterdienst een nieuw geïntegreerd hydrologisch model, het NHMi. Hiermee kan de nu veelal verspreid aanwezige kennis zo optimaal mogelijk gebruikt worden en zijn landelijke beleidsanalyses mogelijk.

De werkgroep houdt zich bezig met de ontwikkeling van het NHMi en ontwikkelt voorstellen voor beheer en onderhoud van dit systeem.

Participerende organisaties: TNO, de Waterdienst, Alterra, PBL, WL, STOWA
Voorzittende organisatie: TNO
Voorzitter: Judith Snepvangers

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ontwikkelt samen met Deltares, Alterra, het WL en de Waterdienst een nieuw geïntegreerd hydrologisch model, het NHMi. Hierdoor kan de nu veelal verspreid aanwezige kennis zo optimaal mogelijk gebruikt worden en zijn landelijke beleidsanalyses mogelijk.

De Klankbord richt zich op de ontwikkeling en uitvoering van het model NHMi.

Participerende organisaties: PBL, Deltares, Alterra, Waterschappen, waternet, universiteiten en andere organisaties
Voorzittende organisatie: PBL
Voorzitter: Anton van der Giessen

Het Directeurenoverleg Water in onderstaande vorm is opgeheven.

Het PBL ontwikkelt samen met Deltares, Alterra, het WL en de Waterdienst een nieuw geïntegreerd hydrologisch model, het NHMi. Hierdoor kan de nu veelal verspreid aanwezige kennis zo optimaal mogelijk gebruikt worden en zijn landelijke beleidsanalyses mogelijk.

Het Directeurenoverleg Water keurt projectplannen voor het NHMi goed en draagt zorg voor de financiering.

Participerende organisaties: TNO, de Waterdienst, Alterra, PBL, WL, STOWA
Voorzittende organisatie: de Waterdienst

De Klankbordgroep richt zich op het vormgeven van de Nederlandse inbreng in de Expert Group INSPIRE alsmede de implementatie van INSPIRE in Nederland.

Participerende organisaties: Alterra, CBS, Kadaster, KNMI, I&M, PBL, TNO, VNG, GeoNovum, GBN, Dienst der Hydrografie, DLG, IOG-GEO, LSV-GBKN, RIVM, RWS, UvW
Voorzittende organisatie: GeoNovum
Voorzitter: Ruby Beltman

Eén van de mechanismen waarop geïndustrialiseerde landen kunnen voldoen aan hun doelstellingen ter vermindering van de uitstoot aan broeikasgassen, zoals vastgelegd in het verdrag van Kyoto, is het creëren van zogenaamde 'SINKS' in de vorm van nieuwe bossen. De aanplant van nieuwe bossen draagt bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot, omdat bomen kooldioxide absorberen.

De werkgroep onderzoekt de mogelijkheden van SINKS.

Participerende organisaties: EL&I, Alterra, PBL, Agentschap NL

Voorzittende organisatie: EL&I

In de afgelopen jaren is het mest- en ammoniakmodel volledig herontworpen en herontwikkeld. Dit proces heeft geresulteerd in het Mest en Ammoniak Model (MAMBO, voorheen MAM). MAMBO speelt een belangrijke rol bij ex-ante en ex-post evaluaties van het mestbeleid.

De Stuurgroep MAMBO richt zich op de sturing van ontwikkeling en gebruik van MAMBO. Er is een initiatief om de stuurgroepen STONE en MAMBO samen te voegen.

Participerende organisaties: EL&I, I&M, Alterra, LEI en PBL

Voorzittende organisatie: LEI

Het Productieoverleg Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland heeft tot doel te komen tot de productie van nieuwe versies van het LGN.

Participerende organisaties: PBL, I&M, provincies, waterschappen, CBS, Alterra, EL&I

Overleg van de uitvoerders Alterra en RIVM met de opdrachtgevers EL&I en I&M over inhoudelijke en organisatorische aspecten van de Nieuwe Inspectie Methodiek (NIM). 

Participerende organisaties: I&M/DGM, EL&I, Alterra, RIVM, PBL
Voorzittende organisatie: ministerie van I&M
Voorzitter: Peter Henkens

De EmissieRegistratie (ER) wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van I&M en EL&I. In de Werkgroep Landbouw en Landgebruik worden de emissies naar bodem, water en naar lucht vastgesteld. Daarnaast vindt afstemming plaats over de gehanteerde methodieken en het gebruik en de beschikbaarheid van de basisgegevens.

Participerende organisaties: PBL, LEI, Alterra, CBS, Directie Kennis, TNO en de Waterdienst

De IAWM houdt zich inhoudelijk bezig met inventarisaties en monitoring van natuur en landschap. Zij is gesprekspartner vanuit de gezamenlijke provincies voor het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM), de Gegevensautoriteit Natuur (GaN) en soms projecten van Alterra. Het gaat vooral om onderlinge afstemming en uitwisseling van kennis en ervaringen.

Voorzitter en contactpersoon: Joop Smittenberg (provincie Drenthe)

De projectgroep richt zich op de ontwikkeling van het systeem PEARL.

Het nieuwe PEARL model beschrijft het gedrag van bestrijdingsmiddelen in het bodem-plant systeem en de emissie van deze middelen naar de omgeving. Het model wordt gebruikt in combinatie met het hydrologisch model SWAP. Met het model kunnen verschillende gewasrotaties en toedieningsmethoden van bestrijdingsmiddelen worden doorgerekend.

Het model houdt rekening met verschillende evenwichts- en niet-evenwichtssorptie mechanismen.

Participerende organisaties: PBL, Alterra, RIVM

Produkten

PRISMA rapport

Volledige titel:
Bodem als RO-planningsfactor in het landelijk gebied. Handreiking voor de werkvelden bodem en planologie.

Samenvatting:
Resultaten van onderzoek naar het vinden en ontwikkelen van argumenten en instrumenten voor het integreren van duurzaam bodembeheer en ruimtelijke ontwikkeling.

Auteurs:
R. Westerhof, R. Busink, H. Werksma, H. Puylaert en C. Balduk

Jaar van uitgave:
2003

Samenvatting:
Het grondwater bevindt zich in Nederland doorgaans op geringe diepte en is daardoor een belangrijke factor bij allerlei vraagstukken met betrekking tot de inrichting, het beheer en de kwaliteit van het landelijk gebied. De beschikbaarheid van actuele informatie over de grondwaterstand is dan ook van groot belang. Om een ruimtelijk beeld te kunnen krijgen in de vorm van kaarten met informatie over het grondwaterstandsverloop is een karakterisering van tijdreeksgegevens van grondwaterstanden in kengetallen noodzakelijk.

In dit rapport worden de laatste grondwatertrappenkaarten toegelicht, opgesteld door Alterra in opdracht van het STOWA. Hierbij is een methode gebruikt die landsdekkend beschikbaar is en een directe koppeling heeft met bodemkundige informatie. Dankzij deze directe koppeling geeft de karteerbare kenmerken Gt-kaart een redelijk goed beeld van het actuele grondwaterregime.

Auteurs:
J.W.J. van der Gaast, H.R.J. Vroon en H. Th. L. Massop

Rapportnummer:
STOWA 2010-41

Jaar van uitgave:
2010

PRISMA rapport

Volledige titel:
Ontwikkeling Landelijk Uitvoeringsprogramma Aardkundige Waarden (PRISMA project 0607 OLUAW). Handreiking behoud en bescherming van het aardkundig erfgoed op provinciaal niveau.

Samenvatting:
Dit onderzoeksrapport is het resultaat van een brede inventarisatie in Nederland rond het the-ma aardkundige waarden, uitgevoerd door Syncera B.V., TBWI consult en Alterra, in opdracht van de IPO werkgroep aardkundige waarden. Aan de orde komen wat aardkundige waarden zijn, hoe provincies, en andere overheden, er mee om gaan en hoe men dit in de toekomst wil doen, om ze te behouden en wat mogelijke bedreigingen zijn en wat dan de risico’s daarvan zijn. Het resultaat is stand van zaken anno 2006, waarvan de kern wordt weergegeven in de handreiking, de overige resultaten zijn uitgewerkt in deelrapporten. Deze zijn gebundeld in een map, waarin ook een cd-rom is opgenomen waarop alle gegevens digitaal worden aangereikt. Het betreft zaken aangaande het beleid (middels onderzoek en een enquête), de karteringsme-thoden, de kaarten die zijn samengesteld op basis van de door de provincies aangereikte data, gebiedsbeschrijvingen en voorbeeldprojecten. De resultaten hebben tot een groot aantal aan-bevelingen geleid, waarvan hier in de samenvatting een top-5 wordt weergegeven, voor de ove-rige wordt u verwezen naar hoofdstuk 5 van de handreiking.

Auteurs:
Syncera B.V. i.s.m. TBWI consult en Alterra

Jaar van uitgave:
2007

Samenvatting:
Bestaande natuurgraadmeters voor sloten en beken gaan uit van de aan- of afwezigheid van zeldzame natuurdoelsoorten. Bij reguliere monitoring worden doelsoorten echter weinig aangetroffen. In dit rapport worden twee sets van goed te meten indicatoren voorgesteld die het voorkomen van een groep van algemenere, kenmerkende, functionele of gevoelige soorten als maat gebruiken. Voor zowel de beken als voor de sloten is er nu een prototype beschikbaar dat verder nog verfijnd moet worden voordat de graadmeter echt gebruikt kan worden voor signalering, beleidsevaluatie en verkenningen.

Auteurs:
Verdonschot, R.C.M. en P.F.M. Verdonschot

Rapportnummer:
WOT rapport 113

Jaar van uitgave:
2010

Volledige titel:
Monitoring van biologische en abiotische parameters in zoute wateren in Nederland: stand van zaken, de verplichtingen voortvloeiend uit Europese regelgeving en aanbevelingen voor de toekomst.

Samenvatting:
Het is alweer enkele jaren geleden dat Alterra Texel onderzoek deed naar lopende monitorprogramma's in zoute wateren in Nederland. Dit onderzoek is in 2007 en 2008 besproken met vertegenwoordigers van zowel LNV als Rijkswaterstaat. De definitieve rapportage heeft geruime tijd op zich laten wachten, onder andere omdat lange tijd onduidelijk was welke parameters in het kader van de rapportage over de Habitatrichtlijn voor de Europese Commissie nodig waren. Naast de Nederlandse gegevens worden in deze rapportage ook die van Denemarken, Zweden, Verenigd Koninkrijk en Duitsland gegeven .

Auteurs:
Smit, C.J., O.G. Bos en H.W.G. Meesters

Jaar van uitgave:
2010

Samenvatting:
In de wereld van het beleid is het afrekenen niet zo vanzelfsprekend. Een belangrijke reden daarvoor is dat het bijzonder vaag kan zijn wat het product ‘beleid’ oplevert.

• Wat levert bijvoorbeeld het inrichten van nieuwe natuur op?
• Draagt die natuur bij aan een betere of grotere biodiversiteit?
• En zo ja, hoeveel is dat dan waard?

Alterra (WOT Natuur & Milieu) heeft het ministerie van EL&I ondersteund bij het opzetten van een beleidsmonitor voor de Agenda Vitaal Platteland.

Auteur:
L.A.E. Vullings

Jaar van uitgave:
2008

Toelichting:
Dit rapport beschrijft de effecten van 25 jaar bodemdaling op en rond Oost Ameland. Het bevat hoofdstukken over de gemeten bodemdaling, maar ook over de ontwikkelingen in de kustlijn van Ameland, de aanslibbing van het wad, de plantengroei van duinen en kwelders, de vogelaantallen en het broedsucces op de kwelders. Al deze onderwerpen worden beïnvloed door bodemdaling. In het rapport worden daarom ook dwarsverbanden gelegd tussen de verschillende onderwerpen.

De gegevens zijn verzameld en geanalyseerd door onderzoekers van Deltares, Alterra, Imares, het Natuurcentrum Ameland, Sovon, de NAM en leden van de Wadvogelwerkgroep Ameland. Het onderzoek is betaald door de NAM, maar de onderzoekers deden hun werk in opdracht van de Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Deze commissie bestaat uit deskundigen van het ministerie van EL&I, Rijkswaterstaat, It Fryske Gea, de Provincie Fryslân en de Gemeente Ameland.

Jaar van uitgave:
2011

Nederlandse titel:
Statistische kartering van boomsoorten in Europa

Toelichting:
De Europese boomsoortenkaart bestaat uit verspreidingskaarten voor 18 soortgroepen en een kaart van de dominante boomsoort per vierkante kilometer. Met deze kaart wordt inzicht geboden in de vraag welke ecosysteemdiensten waar beschikbaar gemaakt kunnen worden.

Voor het maken van de kaarten is gebruik gemaakt van de nationale bosinventarisaties van 18 EU-landen. Voor deze landen is de dichtheid van plotdata erg hoog. Daarnaast is gebruik gemaakt van het ICP Forest level I meetnet dat heel Europa beslaat maar een veel minder hoge dichtheid heeft. De kaarten zijn gemaakt met statistische methoden. Voor de gebieden met nationale bosinventarisaties is dit gedaan door ruimtelijke interpolatie met een kriging variant die er voor zorgt dat de kansen op voorkomen van de achttien boomsoorten tussen 0 en 1 liggen en sommeren tot 1. Voor het overige deel van Europa zijn de kaarten gemaakt met gegeneraliseerde lineaire regressie. Als hulpvariabelen zijn diverse klimatologische variabelen, het bodemtype en de biogeografische regio gebruikt. De kaart met de dominante boomsoort is gevalideerd met plot data die apart zijn gehouden van de data waarmee de statistische modellen zijn gekalibreerd.

Auteurs:
Brus, D.J., G.M. Hengeveld, D.J.J. Walvoort, P. W. Goedhart, A. H. Heidema, G. J. Nabuurs and K. Gunia

Jaar van uitgave:
2011

Ga direct naar de kaarten van de boomsoorten

De Monitor Nationale Landschappen bevat indicatoren voor kernkwaliteiten die mede sturend zijn voor de gebiedsontwikkeling in de nationale landschappen. Verder zijn in deze online rapportage indicatoren opgenomen over migratiesaldo, de landschapswaardering en grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen in de nationale landschappen. In 2009 werd een nulmeting uitgevoerd en verscheen de Monitor voor het eerst.

Organisatie: Planbureau voor de Leefomgeving en Alterra. 

De Monitor is een onderdeel van het Compendium voor de Leefomgeving.

Het Bodemkundig Informatiesysteem is een online database met landsdekkende kaarten over bodem en grondwater inclusief meta-informatie en documentatie.

Organisatie: Alterra

De Atlas Leefomgeving is een website waarmee burgers en professionals informatie over hun leefomgeving op het gebied van milieu en gezondheid op kunnen vragen. De site optimaliseert alle beschikbare overheidsinformatie door deze toegankelijk, begrijpelijk en vergelijkbaar te presenteren met behulp van innovatieve ICT.

Met de Atlas voldoet Nederland in één keer aan toekomstige Europese ontwikkelingen, zoals INSPIRE en SEIS.

De eerste release van de Atlas Leefomgeving staat gepland voor eind 2010. Op de website Atlas Info is alle informatie over het programma Atlas Leefomgeving te vinden.

Organisatie: ministerie van I&M in samenwerking met een aantal gemeenten, provincies, een milieudienst en diverse landelijke instellingen. De ambitie is dat in 2020 alle gemeenten en provincies aangesloten zijn. Verder zijn diverse belangenorganisaties en kennisinstituten bij het project betrokken, zoals het RIVM, PBL, IPO, VNG, EL&I, Alterra, GGD'en, Astmafonds, Vereniging Eigen Huis.

Systemen en projecten

Natuurmonumenten voert monitoring uit op het gebied van landschap en natuur. Algemeen doel van de monitoring is het zo goed en efficiënt mogelijk beheren van de natuurgebieden van Natuurmonumenten.

Staatsbosbeheer verzamelt per gebied informatie over:

• vegetatietypen
• broedvogels
• doelsoorten
• recreatie
• faunabeheer
• landschap
• cultuurhistorie

Staatsbosbeheer gebruikt ARTEMIS als monitoringssysteem voor de functie houtproductie en natuurbeheer, tezijnertijd ook recreatie.

Het Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland (LGN) is een landsdekkend bestand gebaseerd op een combinatie van geodata waarbij satellietgegevens een belangrijke informatiebron zijn. Het LGN-bestand is een product van het Centrum voor Geo-informatie dat onderdeel uitmaakt van Wageningen Universiteit en Research centrum.

Participerende organisaties: PBL, RPB, EL&I, I&M, provincies, waterschappen, CBS, Alterra

OBN is per 2010 beëindigd.

Het doel van het Overlevingsplan Bos en Natuur (OBN) is het herstellen van ecosystemen door het tijdelijke, aanvullende beheer- en/of inrichtingsmaatregelen. Voor de monitoring van de effecten geldt als meetdoel:

Het op landelijke schaal signaleren van biotische en abiotische ontwikkelingen in bos en natuurterreinen als gevolg van het uitvoeren van effectgerichte maatregelen door het monitoren van:

• de aantalsontwikkelingen van doel- en rode lijstsoorten voor flora en fauna
• de mate van vergrassing in heide, duin en bijzondere bostypen
• hydrologische, hydrochemische en eutrofiëringskarakteristieken van grond- en oppervlaktewater
• de samenstelling en structuur van bos
• verzurings- en eutrofiëringskarakteristieken van bodem en bomen in multifunctioneel bos

Looptijd: 1990 - 2010

Organisatie: Ministerie van LNV/Directie Kennis

De Basisregistratie Ondergrond (BRO) is een van de Geobasisregistraties van het ministerie van I&M. In de BRO zal naast de registratie Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINO) van TNO ook het Bodem Informatie Systeem (BIS) van Alterra worden opgenomen. In een later stadium worden mogelijk gegevens over archeologie en milieukwaliteit aan BRO toegevoegd.

Het Meetnet Functievervulling (MFV) is een landelijk en provinciaal meetnet dat een herziening en uitbreiding is van de Vierde Bosstatistiek. Het MFV is een verkennende oppervlaktestatistiek. Met een ruimtelijke steekproef wordt een schatting gemaakt van de oppervlakten land met bepaalde eigenschappen voor vijf groepen functies: economie, recreatie, natuur, milieu en landschap. Hoewel het MFV is opgezet voor bos, natuur en landschap, wordt het nu nog beperkt tot het Nederlandse bos (het MFV-bos). De metingen hiervoor worden gedaan op 3622 steekproefpunten.

Opdrachtgever: ministerie van EL&I/Directie Kennis en Innovatie (DK&I)
Coördinatie: Alterra

De 'Monitoring van stookolieslachtoffers en de toestand van de zee' telt op systematische wijze aangespoelde kust- en zeevogels. Op basis van de data wordt een oliebevuilingspercentage berekend.

Coördinatie: Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)
Veldwerk: Nederlandse Zeevogelgroep (vrijwilligers)

Contactpersoon: Kees Camphuysen (NIOZ en Zeevogelgroep)

Via een website kunnen geregistreerde waarnemers hun waarnemingen van gemerkte ganzen doorgeven. Op een kaart kunnen zij precies aangeven waar de ganzen gezien zijn.

Organisatie: Alterra, SOVON en het Vogeltrekstation van het NIOO in samenwerking met buitenlandse organisaties en particulieren. 

Het project ‘Monitoring Stroomgebieden' is eind 2011 afgerond.

Het project ‘Monitoring Stroomgebieden' heeft twee doelen:

1. Het kwantificeren van het effect van het mestbeleid op de oppervlaktewaterkwaliteit op stroomgebiedsniveau;
2. Het afleiden van een blauwdruk waarmee in andere stroomgebieden de effecten van het mestbeleid kunnen worden gemonitord.

Het project worden uitgevoerd door Alterra en Deltares, in samenwerking met de betrokken waterbeheerders. Opdrachtgevers zijn de ministeries van EL&I en I&M. Het project wordt begeleid door een stuurgroep waarin zitting hebben de opdrachtgevers alsmede de Unie van Waterschappen.

Download de projectrapporten van Monitoring Stroomgebieden.