Wageningen Universiteit en Researchcentrum (Wageningen UR)

Wageningen UR is een samenwerkingsverband van

• Wageningen Universiteit,
• Hogeschool Van Hall Larenstein en
• de gespecialiseerde onderzoeksinstituten van de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO).

Voor uitgebreid zoeken naar WURcontactpersonen en -experts klik op Wageningen UR.

Postadres
Postbus 9101
6700 HB  Wageningen

Bezoekadres
Costerweg 50
Gebouwnr. 400
6701 BH  Wageningen

Telefoon: 0317 – 48 01 00
Fax: 0317 – 48 48 84

Gerelateerde informatie in het Monitoringportaal:

Organisaties

De overheid heeft kennis nodig over natuur, landschap en milieu in de context van het bestuur, de economie en de samenleving. Alleen dan kan de overheid op een verantwoorde manier alle relevante aspecten en belangen van natuur, landschap en milieu afwegen. De unit Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu (WOT Natuur & Milieu) verzorgt deze informatie voor de rijksoverheid, in het bijzonder voor het ministerie van EL&I.

WOT Natuur & Milieu is een samenwerkingsverband van de Universiteit Wageningen en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL, voorheen MNP).

Voor uitgebreid zoeken naar WUR-contactpersonen en -experts klik op Wageningen UR.

Postadres:
Postbus 9101
6700 HB Wageningen

Bezoekadres:
Costerweg 50
Gebouwnr. 400
6701 BH Wageningen

Secretariaat: Jolanda Eimers

Telefoon: 0317 - 48 01 00 of 0317 - 48 54 71
Fax: 0317 – 48 48 84

Het Samenwerkingsverband Centrum Bodemecologie in Wageningen richt zich op het onderzoek van de bodem en bodemorganismen in relatie tot natuur en landbouw.

Organisatie:
Het centrum is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Wageningen UR.

Dit centrum van het RIVM is het kenniscentrum voor de monitoring en interpretatie van de milieukwaliteit. Het centrum is expert in de analyse van bodem, grond(water), lucht en geluid.

Taken:

• Monitoren van bodem, (grond)water, lucht en geluid
• Optimaliseren van de monitoring om kwaliteit en continuïteit te garanderen
• Modelleren, interpreteren en evalueren van de gegevens
• Rapporteren aan de Nederlandse en Europese overheid
• Fungeren als referentiecentrum voor andere organisaties die milieukwaliteit meten of modelleren
• Adviseren van Nederlandse en Europese beleidsinstanties

Het Centrum voor Milieu Monitoring werkt samen met onder andere de volgende organisaties: DCMR, GGD Amsterdam, provincies en gemeenten, LEI, WUR, PBL, TNO Bouw en Ondergrond, Deltares, Alterra, ECN, AgentschapNL, IPO en KNMI.

Telefoon: 030 - 274 86 49

Produkten

Oorspronkelijke titel:
Dynamics of groundwater and surface water quality. From field-scale processes to catchment-scale models.

Samenvatting:
Een grote natuurlijke dynamiek in de waterkwaliteit van Nederlandse beken maakt het moeilijk de kwaliteit van het water goed vast te stellen. Hierdoor is het vaak ook niet mogelijk het effect van maatregelen die de waterkwaliteit zouden moeten verbeteren aan te tonen. Daarom heeft ecohydroloog Ype van der Velde gezocht naar nieuwe meettechnieken om de dynamiek in waterkwaliteit te meten en nieuwe modelconcepten geformuleerd die deze dynamiek kunnen beschrijven en voorspellen.

Van de Velde laat voor de Hupselse Beek in de Achterhoek zien hoe met een innovatieve combinatie van metingen en modellen de verandering in dynamiek van de waterkwaliteit kan worden gerelateerd aan een afname van de mestgift van de landbouw gedurende de afgelopen 30 jaar. Hiermee draagt het onderzoek bij aan de kennis die nodig is voor duurzaam beheer van de grond-en oppervlaktewater in laaglandstroomgebieden.

Auteur:
Ype van de Velde

Jaar van uitgave:
2011

Proefschrift

Nederlandse titel: Ontwikkelingen in het monitoren van de effectiviteit van de Nitraatlijn Actieprogramma's.

Samenvatting:
Lidstaten van de Europese Unie zijn verplicht om de waterkwaliteit en de effecten van hun mestbeleid daarop te monitoren en hierover te rapporteren aan de Europese Commissie. Uit een internationale workshop blijkt dat landen hun monitoringsverplichting verschillend invullen doordat voorschriften ontbreken. Een andere bevinding is dat de meeste landen de afgelopen zes jaren hebben geïnvesteerd in een uitbreiding van de monitoring van de waterkwaliteit.

Het RIVM heeft de workshop in 2009 met het Deense Milieuonderzoeksinstituut (DMU), de Geologische Dienst voor Denemarken en Groenland (GEUS) en het LEI, onderdeel van Wageningen UR, georganiseerd. Aan deze tweede MonNO3-workshop namen twaalf landen uit Noordwest- en Midden-Europa deel. De workshop richtte zich vooral op de ontwikkelingen sinds 2003, het jaar dat de eerste MonNO3 workshop heeft plaatsgevonden.

Auteurs:
B. Fraters, K. Kovar, R. Grant, L. Thorling, J.W. Reijs

Rapportnummer:
680717019/2011

Jaar van uitgave:
2011

Voedselveiligheid, uitspoeling van contaminanten, normstelling voor bodemkwaliteit. Het is slechts een kleine greep uit de vraagstukken waarbij de Geochemische atlas van Nederland een essentiële rol kan spelen. De atlas bevat gegevens over 36 chemische elementen, zowel boven- als ondergronds, die worden gepresenteerd in kaarten, tabellen en frequentieverdelingen.

De atlas is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Deltares, RIVM en Alterra en is deels gefinancierd door het ministerie van EL&I via het programma BIS 2014. Met deze actualisering van het Bodemkundig Informatie Systeem kunnen overheid en bedrijven hun bodembeleid verbeteren.

Samenvatting:
Metingen van concentraties van gewasbeschermingsmiddelen in het Nederlandse oppervlaktewater worden met een geostatistische methode opgeschaald naar landelijke waarden. De methode maakt gebruik van ruimte-tijd regressie-kriging, waarbij zowel informatie in de metingen zelf als in landsdekkende kaarten van gecorreleerde omgevingsvariabelen wordt benut. De methode berekent eveneens de onzekerheid in de opgeschaalde waarde zodat ook de statistische significantie van temporele trends in landelijke waarden kan worden bepaald.

Toepassing van de methode op metribuzin en carbendazim voor de periode 1997-2006 geeft plausibele resultaten die voor metribuzin in alle jaren rond 12 ng/liter liggen en voor carbendazim een dalende trend van 170 ng/liter in 1997 naar 100 ng/liter in 2006 laat zien. De methode is bewerkelijk en stelt hoge eisen aan de beschikbaarheid van data. Belangrijke aandachtspunten voor toekomstig onderzoek zijn statistische validatie van modeluitkomsten, analyse van de gevoeligheid van het model voor gemaakte aannames en de verbeterde verwerking van metingen beneden de kwantificeringslimiet.

Auteurs:
G.B.M. Heuvelink, R. Kruijne en C.J.M. Musters

Jaar van uitgave:
2011 

Samenvatting:
Het gaat hier om twee documenten. In 'Monitoring mestmarkt 2009' is terug te vinden hoe groot de aan- en afvoer van mest was op de mestmarkt in 2009. Ook bevat het document gegevens over de bestemming en de herkomst van de meststromen. Uit het document blijkt dat de druk op de mestmarkt  door diverse oorzaken is afgenomen in 2009.

Het tweede document, 'Synthese monitoring mestmarkt 2009', geeft inzicht in de schatting van de meststromen op de mestmarkt voor het jaar 2009 en regionale verschillen van die meststromen. Daarnaast is een prognose voor 2010 afgegeven. Verkregen inzichten vergroten de transparantie over de mestmarkt en zijn daarmee zinvol in het overleg tussen overheid en bedrijfsleven.

Gegevens 'Monitoring mestmarkt 2009':

Auteurs:
Luesink, H.H., P.W. Blokland en J.N. Bosma

Rapportnummer:
LEI-rapport 2010-098

Jaar van uitgave:
2010

Website: Monitoring mestmarkt 2009 (PDF)

-

Gegevens 'Synthese monitoring mestmarkt 2009':

Auteurs:
M.W. Hoogeveen en H.H. Luesink

Rapportnummer:
WOt-rapport 112

Jaar van uitgave:
2010

Website: Synthese monitoring mestmarkt 2009 (PDF)

Samenvatting:
Voor welke planten en dieren is Drenthe landelijk gezien belangrijk? Waar in Drenthe zijn deze natuurwaarden te vinden? Met welke soorten gaat het goed en welke hebben het moeilijk? Op deze en andere vragen geven medewerkers van de provincie Drenthe en tal van gerenommeerde onderzoekers uitgebreid antwoord. De resultaten zijn samengevat in het boek 'Natuur in Drenthe'. Hierin is met vele verspreidingskaartjes, trendgrafieken, tabellen en foto’s de huidige verscheidenheid van de Drentse natuur in beeld gebracht.

Auteurs:
Dijk, E., H. van den Brink en de Provinciale Staten van Drenthe

Rapportnummer:
1949313

Jaar van uitgave:
2010

Rapport is verkrijgbaar via onderstaand e-mail adres.

In opdracht van de ministeries van EZ, EL&I en I&M heeft Wageningen UR Livestock Research een studie uitgevoerd naar geschikte meetprotocollen voor het bepalen van emissies van verschillende milieucomponenten uit stallen in de veehouderij. De meetprotocollen bevatten de meest recente inzichten in het meten van milieucomponenten uit huisvestingssystemen. Om de noodzakelijke verbeteringen aan de hand van voortschrijdende kennis en ervaringen te kunnen doorvoeren, zullen deze meetprotocollen met enige regelmaat worden herzien.

• Protocol voor meting van lachgasemissie uit huisvestingssystemen in de veehouderij 2010 
  (Rapportnummer: ISSN 1570 - 8616, auteurs: J. Mosquera, C.M. Groenestein en N.W.M. Ogink, jaar van uitgave: 2011)
• Protocol voor meting van methaanemissie uit huisvestingssystemen in de veehouderij 2010
  (Rapportnummer: ISSN 1570 - 8616, auteurs: C.M. Groenestein, J. Mosquera en N.W.M. Ogink, jaar van uitgave: 2011)
• Protocol voor meting van fijnstofemissie uit huisvestingssystemen in de veehouderij 2010
  (Rapportnummer: ISSN 1570 - 8616, auteurs N.W.M. Ogink, P. Hofschreuder en A.J.A. Aarnink, jaar van uitgave: 2011)
• Protocol voor meting van geuremissie uit huisvestingssystemen in de veehouderij 2010
  (Rapportnummer: ISSN 1570 - 8616, auteur: N.W.M. Ogink, jaar van uitgave: 2011)

Samenvatting:
Deze publicatie geeft een overzicht van relevante ontwikkelingen op het gebied van klimaat in 2010. Het is een uitgave van de onderzoeksinstellingen die samenwerken binnen het Platform Communication on Climate Change. Enkele punten waar op in wordt gegaan zijn: de paradox tussen de koude winters in Nederland en het wereldwijd gezien erg warme jaar, een aantal extreme weersgebeurtenissen uit 2010 en de politisering van het klimaatdebat.

Auteur(s):
Platform Communication on Climate Change (PCCC)

Rapportnummer:
ISBN/EAN: 978-94-90699-02-4

Jaar van uitgave:
2011

Volledige titel:
Waterplanten als maat voor de biologische kwaliteit van oppervlaktewateren: Biotoets met 15 plantsoorten in de Noardlike Fryske Wâlden

Samenvatting:
De kwaliteit van het water in sloten en vaarten, poelen en plassen is eenvoudig af te lezen aan de planten die in het water groeien. Met deze handleiding kan in Friesland met behulp van 15 ter plaatse voorkomende plantensoorten de waterkwaliteit worden vastgesteld.

Auteur:
E.J. Weeda

Jaar van uitgave:
2011

Nederlandse titel:
Syntheserapport van project CS02: Monitoring en Profilering met het CESAR Observatorium

Abstract:
The climate system is complex. Although it is understood in qualitative terms, there are still many physical processes of which the impact on climate change is far from quantifiable. A well-known example of such a process is the interaction between cloud and rainfall formation, aerosols, radiation and the land-atmosphere energy exchange. It is one of the sources of large uncertainty in climate models. The uncertainty is largely due to a lack of reliable observations of the processes. In this project we aimed at the development of the required observation methodologies to study these processes. We explored and enhanced the capacity of CESAR Observatory, in the heart of the Netherlands, in order to make it one of the leading atmospheric observatories in the world. In particular, we defined: 

• New technologies: advanced radar and lidar systems were developed and installed at the observatory
• Quality improving enhancements of the observatory
• New retrieval techniques to derive the relevant atmospheric parameters
• The data base infrastructure of CESAR Observatory
• Evaluation studies to assess the quality and consistency of the observations
• Studies to assess the potential impact of new observations on model output

The major outcome of the project is the observatory itself. We now have a world class observatory for atmospheric studies. It is one of the few stations worldwide with which one can study climate relevant processes in the context of atmospheric chemistry, physics, hydrology and meteorology. The CESAR database is easily accessible to the scientific community. CESAR Observatory is one of the major research facilities in The Netherlands. It serves the atmospheric community at seven research institutes and agencies: the universities of Delft, Wageningen and Utrecht, ECN Energy Research Centre of The Netherlands, TNO Applied Scientific Research, RIVM National Institute for Public Health and the Environment, and KNMI Royal Netherlands Meteorological Institute. Furthermore, the observatory is also supported by the European Space Agency. The observatory is hosted and operated by the KNMI. CESAR data are used for a wide range of applications, e.g.:

• Monitoring of long term tendencies of climate variables in the atmosphere
• Validation of space-borne observations and retrieval products
• Studies of atmospheric and land surface processes for climate and air quality modelling
• Evaluation of weather, climate and air quality models
• The development, implementation and assessment of new measurement techniques
• Training of young scientists at post-doc, PhD and master level

An important advantage of the site is its location: both close to the sea and to some of the major European industrial and populated areas. This location leads to a large variety of air mass types at the site. Other advantages are its long term dataset of advanced parameters, the coinciding location of the different instruments, and the area around the site, which is flat and has suffered only minor landscape developments since 1972.

Auteurs:
Russchenberg et al.

Jaar van uitgave:
2011

Rapportnummer:
KVR 044/11

Nederlandse titel:
Statistische kartering van boomsoorten in Europa

Toelichting:
De Europese boomsoortenkaart bestaat uit verspreidingskaarten voor 18 soortgroepen en een kaart van de dominante boomsoort per vierkante kilometer. Met deze kaart wordt inzicht geboden in de vraag welke ecosysteemdiensten waar beschikbaar gemaakt kunnen worden.

Voor het maken van de kaarten is gebruik gemaakt van de nationale bosinventarisaties van 18 EU-landen. Voor deze landen is de dichtheid van plotdata erg hoog. Daarnaast is gebruik gemaakt van het ICP Forest level I meetnet dat heel Europa beslaat maar een veel minder hoge dichtheid heeft. De kaarten zijn gemaakt met statistische methoden. Voor de gebieden met nationale bosinventarisaties is dit gedaan door ruimtelijke interpolatie met een kriging variant die er voor zorgt dat de kansen op voorkomen van de achttien boomsoorten tussen 0 en 1 liggen en sommeren tot 1. Voor het overige deel van Europa zijn de kaarten gemaakt met gegeneraliseerde lineaire regressie. Als hulpvariabelen zijn diverse klimatologische variabelen, het bodemtype en de biogeografische regio gebruikt. De kaart met de dominante boomsoort is gevalideerd met plot data die apart zijn gehouden van de data waarmee de statistische modellen zijn gekalibreerd.

Auteurs:
Brus, D.J., G.M. Hengeveld, D.J.J. Walvoort, P. W. Goedhart, A. H. Heidema, G. J. Nabuurs and K. Gunia

Jaar van uitgave:
2011

Ga direct naar de kaarten van de boomsoorten

Het Compendium voor de Leefomgeving is een online informatiebron met feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte. Het compendium is gericht op beleidsmakers, onderzoekers en burgers. Het Compendium voor de Leefomgeving is ontstaan uit de samenvoeging van twee websites: het voormalige Milieu- en Natuurcompendium en de Monitor Nota Ruimte.

Organisatie: CBS, het PBL en Wageningen UR. Het CLO wordt gerealiseerd door een projectteam met medewerkers van de drie instituten. Eindverantwoordelijk is de Stuurgroep CLO, die bestaat uit vertegenwoordigers van de drie instituten.

Op KlimaateffectAtlas wordt ruimtelijke informatie aangeboden over de effecten van klimaatverandering. De huidige demoversie bevat basiskaarten met de effecten op neerslag en temperatuursvariabelen. Ook bevat de website kaarten die een beeld geven van de robuustheid van gebieden voor de gevolgen van klimaatverandering.

Organisatie: IPO/de provincies samen met een consortium van kennisinstellingen

Contactpersoon: Hasse Goosen (WUR)

Het Klimaatportaal is de digitale toegangspoort van de Nederlandse kennisinstituten tot actuele kennis over het klimaat. Thema's zijn klimaatverandering, gevolgen, aanpassingsmogelijkheden en mitigatie maatregelen. Het klimaatportaal richt zich op beleidsmakers, bedrijfsleven, belangengroepen, media en publiek.

Organisatie: Platform Communication on Climate Change (PCCC). Dit is een samenwerkingsverband tussen PBL, KNMI, NWO, Wageningen UR, de Vrije Universiteit Amsterdam, ECN en Universiteit Utrecht. Het klimaatportaal wordt ondersteund door het BSIK programma Klimaat voor Ruimte.

Contactpersoon:
Ottelien van Steenis
Telefoon: 0317 - 48 65 40

Online rapportage uit die de feitelijke ruimtelijke ontwikkelingen weergeeft. De 'Monitor Nota Ruimte' schetst aan de hand van een 70-tal indicatoren een beeld van Nederland op ruimtelijk gebied. De indicatoren worden tweejaarlijks geüpdate.

Organisatie: Planbureau voor de Leefomgeving, CBS en Wageningen Universiteit en Researchcentrum

De Monitor Nota Ruimte is een onderdeel van het Compendium voor de Leefomgeving.

Contactpersoon:
Johan van der Schuit (PBL)

Vanaf 1 januari 2011 wordt de database Land Bodem Water niet meer aangevuld. De bestaande collectie blijft wel beschikbaar en doorzoekbaar via de website.

Land, Bodem en Water (LBW) is een literatuurdatabase op het gebied van groene ruimte, duurzaam landgebruik en leefomgeving. Specifieke thema’s zijn bodem, landschap, klimaat, natuur, ecologie, bos, recreatie en water.

Organisatie: Wageningen Universiteit en Researchcentrum

De Hydrotheek bevat publicaties, zowel rapporten als tijdschriftartikelen, op het gebied van hydrologie, aquatische ecologie, water- en afvalwaterbeheer in Nederland.

Organisatie: het bijeenbrengen en beschikbaar stellen is een initiatief van de STOWA (Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer). De collectie en de database worden onderhouden door de Bibliotheek Wageningen UR.

Systemen en projecten

Het Waarnemersnet Insectaantastingen is een actief netwerk van 450 waarnemers die observaties van insectenaantastingen doorgeven. De monitoring loopt reeds sinds 1946. De database is een uniek bestand dat nauwkeurig de veranderingen in insectenpopulaties weergeeft. Ook de opkomst van invasieve, zuidelijke soorten kan nauwkeurig worden gevolgd.

Contactpersoon:
Leen Moraal (WUR)

Het doel van het programma Monitor Agenda Vitaal Platteland is de ontwikkeling en langjarige coördinatie van een systematiek voor de beoordeling van de effectiviteit en efficiency van het plattelandsbeleid.

Lees meer over de Agenda Vitaal Platteland 

Uitvoering: WOT Natuur & Milieu (WUR)
Opdrachtgever: ministerie van EL&I/Directie Platteland

Contactpersoon:
Wies Vullings (WOT N&M)
Telefoon: 0317 - 48 17 26

Wageningen Universiteit en Research Centrum en het IVN monitoren samen het verloop van tekenpopulaties (aantal teken in een gebied en gedurende het jaar) in Nederland en bepalen het percentage van de schapenteken dat is geïnfecteerd met de Borrelia parasiet.

Hiervoor worden op 25 plaatsen, verspreid door heel Nederland, maandelijks teken gevangen. De teken worden naar Wageningen gestuurd voor een bepaling van besmetting met de Borrelia parasiet. Deze gegevens worden in de loop van het onderzoek door de Natuurkalender gepubliceerd en zijn voor iedereen toegankelijk.

De project heeft tot doel het ontwikkelen van een theoretisch kader, met praktische vertaalslag naar concrete indicatoren waarin de interacties worden beschreven tussen de meting van duurzaamheid op verschillende schaalniveaus (van bedrijf(sproces) tot aan wereldniveau).

Het project moet o.a. leiden tot een zo consistent mogelijke set indicatoren m.b.t. de verschillende schaalniveaus. Hiermee moet bijvoorbeeld op bedrijfsniveau bepaald kunnen worden wat de bijdrage kan zijn aan wereldwijde doelstellingen (bijv. de Millenium Development Goals). Ook is het de bedoeling dat interacties tussen schaalniveaus kunnen worden bepaald.

Specifieke aandacht zal worden besteed aan duurzaamheidmonitoring voor regio's in Nederland.

Organisatie: LEI (WUR), in opdracht van het ministerie van EL&I
Contactpersoon: Koen Boone (LEI)
Periode: 2010